آداب الجمعة

Cuma Günü Âdâbı

Bil ki cuma, müminlerin bayramıdır. Allah azze ve celle'nin bu ümmete has kıldığı şerefli bir gündür. Bu günde belirsiz bir saat vardır ki, hangi müslüman kul o saate rastlayıp Allah Teâlâ'dan bir hacet dilerse, Allah ona o haceti mutlaka verir.

Bunun için perşembe gününden hazırlan: Elbiseleri temizleyerek, perşembe akşamı çokça tesbih ve istiğfar ederek. Zira o vakit, faziletçe cuma günündeki saate denk gelir.

Cuma günü oruç tutmayı niyet et, ancak perşembe veya cumartesi ile birlikte; çünkü cumayı tek başına oruçlu geçirmek yasaklanmıştır.

Sabah olduğunda gusül al; zira "cuma guslü her ergen üzerine vaciptir" —yani sabit ve müekkeddir. Sonra beyaz elbiseler giyerek süslen; zira bunlar Allah Teâlâ'nın en sevdiği elbiselerdir. Yanında bulunan en güzel kokuyu sür, saçını tıraş etmek, tırnaklarını kesmek, misvak kullanmak ve diğer temizlik türleriyle bedenini iyice temizle, güzel koku sürünmeye özen göster.

Sonra camiye erken git, sükûnet ve vakar içinde yürüyerek var. Zira Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Kim birinci saatte cumaya giderse sanki bir deve kurban etmiş gibidir; ikinci saatte giden sanki bir sığır kurban etmiş gibidir; üçüncü saatte giden sanki boynuzlu bir koç kurban etmiş gibidir; dördüncü saatte giden sanki bir tavuk hediye etmiş gibidir; beşinci saatte giden sanki bir yumurta hediye etmiş gibidir. İmam çıktığında sayfalar dürülür, kalemler kaldırılır ve melekler minberin yanında toplanıp zikri dinlerler." Denilmiştir ki, insanların kıyamet günü Allah Teâlâ'nın vechine bakma konusundaki mertebeleri, cumaya erken gelişleri ölçüsündedir.

Camiye girdiğinde birinci safı ara. İnsanlar toplandıktan sonra boyunlarının üzerinden atlama, namaz kılanların önünden geçme. Bir duvara veya sütuna yakın otur ki kimse önünden geçmesin. Tahiyyetü'l-mescid namazını kılmadan oturma. En güzeli, dört rekât kılman ve her rekâtta Fatiha'dan sonra İhlâs sûresini elli kere okumandır. Rivayette şöyle gelmiştir: "Kim bunu yaparsa, cennetteki yerini görmeden veya kendisine gösterilmeden ölmez." İmam hutbe okusa dahi tahiyyetü'l-mescidi terk etme.

Bu günde veya gecesinde dört rekât namaz kılıp dört sûre okuman müstehaptır: En'am, Kehf, Tâhâ ve Yâsîn sûreleri. Buna gücün yetmezse Yâsîn ve Duhân, Secde ("Elif Lâm Mîm") ve Mülk sûrelerini oku. Cuma gecesi Mülk sûresini okumayı bırakma; zira onda çok fazilet vardır. Bunu güzelce yapamayan, İhlâs sûresini çokça okusun. Bu günde özellikle Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e çokça salavat getir.

İmam çıktığında namazı ve konuşmayı kes, müezzinin ezanına icabetle meşgul ol, sonra hutbeyi dinlemeye ve ondan öğüt almaya yönel. Hutbe esnasında konuşmayı tamamen bırak. Rivayette şöyle gelmiştir: "İmam hutbe okurken kim arkadaşına 'sus' veya 'sessiz ol' derse, boş söz söylemiş olur. Kim boş söz söylerse onun cuması yoktur." Yani "sus" demek dahi bir sözdür; bu yüzden başkasını işaretle uyarmak gerekir, sözle değil.

Sonra daha önce anlatıldığı gibi imama uy. Namazı bitirip selam verdiğinde, konuşmadan önce yedi kere Fatiha, yedi kere İhlâs, yedi kere Muavvizeteyn (Felak ve Nâs) oku. Bu, seni gelecek cumaya kadar korur ve şeytandan sana bir kalkan olur. Ardından şöyle de: "Ey Ganî, ey Hamîd, ey Mübdi', ey Muîd, ey Rahîm, ey Vedûd! Beni helâlinle haramından, itaatinle isyanından, fazlınla senden başkasına muhtaç olmaktan müstağni kıl." Sonra cumadan sonra ikişer ikişer olmak üzere iki, dört veya altı rekât namaz kıl; bunların hepsi Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'den farklı durumlarda rivayet edilmiştir.

Sonra akşama veya ikindiye kadar mescidde kal ve o şerefli saati gözetmeye özen göster; zira o saat, günün tamamında belirsizdir. Umulur ki onu Allah