(تفسير ابن هشام لبعض الغريب) :

(İbn Hişam'ın Bazı Garip Lafızlara Dair Tefsiri):

İbn Hişam der ki, Ebu Ubeyde'den: "İlla emâniyy" yani "illa kıraat" demektir; çünkü ümmi, okuyup yazamayan kimse demektir. Yani "kitabı bilmezler, ancak onu okurlar" demektir.

İbn Hişam der ki: Ebu Ubeyde ve Yunus, Allah azze ve celle'nin bu sözünü Araplardan naklederek böyle yorumlamışlardır; bunu bana Ebu Ubeyde rivayet etti.

İbn Hişam der ki: Bana Yunus b. Habib en-Nahvi ve Ebu Ubeyde şöyle rivayet ettiler: Araplar "temenna" kelimesini "okudu" anlamında kullanırlar. Allah tebareke ve teâlâ'nın kitabında da şöyle geçer:

"Senden önce hiçbir resul ve nebi göndermedik ki, o (bir şey) okuduğunda şeytan onun okuduğuna (bir şeyler) katmamış olsun." (Hac, 22/52)

Dedi ki: Ebu Ubeyde en-Nahvi bana şu beyti okudu:

"Allah'ın kitabını gecenin evvelinde okudu, sonunda ise ecel güvercini geldi."

Bana şunu da okudu:

"Gecede yalnız başına Allah'ın kitabını okudu; Davud'un Zebur'u okuduğu gibi, ağır ağır."

"Emâni" kelimesinin tekili "ümniyye"dir. "Emâni" ayrıca kişinin mal veya başka bir şeyi arzulaması anlamına da gelir.

İbn İshak der ki: "Ve in hüm illâ yezunnûn" (Bakara, 2/78) yani: Kitabı bilmezler, içinde ne olduğunu da anlamazlar; senin nübüvvetini zan ile inkâr ederler. Ve dediler ki: "Bize ateş sayılı günler dışında dokunmayacak." De ki: "Allah katında bir ahd mi edindiniz? Öyleyse Allah ahdinden asla dönmez. Yoksa Allah hakkında bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?" (Bakara, 2/80)