- غزوة رسول الله صلى الله عليه وسلم الخندق، وهي غزاة الأحزاب (2/3)
- Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'in Hendek gazvesi, ki Ahzâb gazvesidir (2/3)
ولا صلى رسول الله صلى الله عليه وسلم ولا أصحابه ظهرا ولا عصرا ولا مغربا
ولا عشاء، حتى كشفهم الله, فرجعوا متفرقين إلى منازلهم وعسكرهم، وانصرف
المسلمون إلى قبة رسول الله صلى الله عليه وسلم.
وأقام أسيد بن الحضير على الخندق في مئتين من المسلمين, وكر خالد بن
الوليد في خيل من المشركين يطلبون غرة من المسلمين، فناوشوهم ساعة, ومع
المشركين وحشي، فزرق الطفيل بن النعمان من بني سلمة بمزراقه فقتله،
وانكشفوا, وصار رسول الله صلى الله عليه وسلم إلى قبته، فأمر بلالا فأذن
وأقام الظهر فصلى، ثم أقام بعد كل صلاة إقامة إقامة, وصلى هو وأصحابه ما
فاتهم من الصلوات، وقال: شغلونا عن الصلاة الوسطى, يعني العصر، ملأ الله
أجوافهم وقبورهم نارا. ولم يكن لهم بعد ذلك قتال جميعا حتى انصرفوا, إلا
أنهم لا يدعون يبعثون الطلائع بالليل يطمعون في الغارة. وحصر رسول الله صلى
الله عليه وسلم وأصحابه بضع عشرة ليلة حتى خلص إلى كل امرئ منهم الكرب،
فأراد رسول الله صلى الله عليه وسلم أن يصالح غطفان على أن يعطيهم ثلث
الثمرة ويخذلوا بين الناس وينصرفوا عنه, فأبت ذلك الأنصار, فترك ما كان
أراد من ذلك.
وكان نعيم بن مسعود الأشجعي قد أسلم فحسن إسلامه, فمشى بين قريش وقريظة
وغطفان, وأبلغ هؤلاء عن هؤلاء كلاما, وهؤلاء عن هؤلاء كلاما, يري كل حزب
منهم أنه ينصح له, فقبلوا قوله, وخذله عن رسول الله صلى الله عليه وسلم،
واستوحش كل حزب من صاحبه، وطلبت قريظة من قريش الرهن حتى يخرجوا فيقاتلوا
معهم, فأبت ذلك قريش واتهموهم، واعتلت قريظة عليهم بالسبت, وقالوا: لا
نقاتل فيه, لأن قوما منا عدوا في السبت فمسخوا قردة وخنازير. فقال أبو
سفيان بن حرب: ألا أراني أستعين بإخوة القردة والخنازير. وبعث الله الريح
ليلة السبت, ففعلت بالمشركين وتركت لا تقر لهم بناء ولا قدرا.
وبعث رسول الله صلى الله عليه وسلم حذيفة بن اليمان إليهم ليأتيه بخبرهم،
وقام رسول الله صلى الله عليه وسلم يصلي تلك الليلة، فقال أبو سفيان بن
حرب: يا معشر قريش, إنكم لستم بدار مقام، لقد هلك الخف والحافر, وأجدب
الجناب, وأخلفتنا بنو قريظة، ولقد لقينا من الريح ما ترون فارتحلوا فإني
مرتحل؛ وقام فجلس على بعيره وهو معقول، ثم ضربه فوثب على ثلاث قوائم, فما
أطلق عقاله إلا بعدما قام.
وجعل الناس يرحلون, وأبو سفيان قائم حتى خف العسكر، فأقام عمرو بن العاص,
وخالد بن الوليد في مئتي فارس ساقة للعسكر وردءا لهم مخافة الطلب، فرجع
حذيفة إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فأخبره بذلك كله. وأصبح رسول الله
صلى الله عليه وسلم وليس بحضرته أحد من العساكر قد انقشعوا إلى بلادهم،
فأذن النبي صلى الله عليه وسلم للمسلمين في الانصراف إلى منازلهم، فخرجوا
مبادرين مسرورين بذلك، وكان فيمن قتل أيضا في أيام الخندق أنس بن أوس بن
عتيك من بني عبد الأشهل قتله خالد بن الوليد، وعبد الله بن سهل الأشهلي,
وثعلبة بن غنمة بن عدي بن نابيء قتله هبيرة بن أبي وهب، وكعب بن زيد من بني
دينار قتله ضرار بن الخطاب، وقتل أيضا من المشركين عثمان بن منبه بن عبيد
بن السباق من بني عبد الدار بن قصي، وحاصرهم المشركون خمس عشرة ليلة،
وانصرف رسول الله صلى الله عليه وسلم يوم الأربعاء لسبع ليال بقين من ذي
القعدة سنة خمس.
1670- أخبرنا عبد الوهاب بن عطاء، قال: أخبرنا حميد الطويل، عن أنس بن
مالك، قال: خرج المهاجرون والأنصار يحفرون الخندق في غداة باردة، فجعل رسول
الله صلى الله عليه وسلم يقول:
اللهم إن الخير خير الآخره ... فاغفر للأنصار والمهاجره
فأجابوه:
نحن الذين بايعوا محمدا ... على الجهاد ما بقينا أبدا.
1671- أخبرنا عفان بن مسلم، أخبرنا حماد بن سلمة، قال: أخبرنا ثابت، عن أنس
بن مالك؛ أن أصحاب النبي صلى الله عليه وسلم، كانوا يقولون وهم يحفرون
الخندق:
نحن الذين بايعوا محمدا ... على الجهاد ما بقينا أبدا
والنبي صلى الله عليه وسلم يقول:
اللهم إن الخير خير الآخره ... فاغفر للأنصار والمهاجره
وأتي رسول الله صلى الله عليه وسلم بخبز شعير عليه إهالة سنخة، فأكلوا
منها، وقال النبي صلى الله عليه وسلم: إنما الخير خير الآخرة.
1672- أخبرنا عبد الله بن مسلمة بن قعنب، أخبرنا عبد العزيز بن أبي حازم،
عن أبيه، عن سهل بن سعد، قال: جاءنا رسول الله صلى الله عليه وسلم ونحن
نحفر الخندق وننقل التراب على أكتافنا, فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
لا عيش إلا عيش الآخره، فاغفر للأنصار والمهاجره.
1673- أخبرنا عبد الوهاب بن عطاء، أخبرنا شعبة، عن أبي إسحاق الهمداني، عن
البراء بن عازب، قال: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يوم الأحزاب ينقل
معنا التراب، وقد وارى التراب بياض بطنه ويقول:
لاهم لولا أنت ما اهتدينا ... ولا تصدقنا ولا صلينا
فأنزلن سكينة علينا ... وثبت الأقدام إن لاقينا
إن الأولى لقد بغوا علينا ... إذا أرادوا فتنة أبينا
أبينا، يرفع بها صوته صلى الله عليه وسلم.
1674- أخبرنا أبو الوليد الطيالسي، أخبرنا أبو عوانة، عن أبي بشر، عن سعيد
بن جبير، قال: كان يوم الخندق بالمدينة قال: فجاء أبو سفيان بن حرب ومن معه
من قريش ومن تبعه من كنانة، وعيينة بن حصن ومن تبعه من غطفان، وطليحة ومن
تبعه من بني أسد، وأبو الأعور ومن تبعه من بني سليم، وقريظة كان بينهم وبين
رسول الله صلى الله عليه وسلم عهد, فنقضوا ذلك وظاهروا المشركين، فأنزل
الله تعالى فيهم: {وأنزل الذين ظاهروهم من أهل الكتاب من صياصيهم} فأتى
Türkçe Tercüme
Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ve ashabı ne öğle namazını kıldılar ne ikindi namazını ne akşam namazını ne yatsı namazını, ta ki Allah onları (düşmandan) kurtardı. Bunun üzerine dağılmış olarak kendi evlerine ve ordugahlarına döndüler. Müslümanlar, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'in çadırına yöneldiler.
Esid b. Hadrrah, Hendek'te iki yüz Müslümanla çadır gözlemciliğini yaptı. Halid b. Velid, Müşriklerin bir at grubuyla Müslümanlardan bir fırsat aramaya geldi. Bir müddet onlarla çatıştılar. Müşriklerle birlikte Vahşi vardı. Et-Tayyil b. En-Nu'man b. Seleme, mızrağıyla onu vurdu ve öldürdü. Müşrikler geri çekildiler. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem çadırına gitti. Bilal'e emir verdi, ezan getirtti ve öğle namazını ikame ettirip kıldı. Sonra her namazdan sonra ikame yaptırıp, kendisi ve ashabı ile kaçırdıkları namazları kıldılar. Şöyle buyurdu: "Onlar bizi orta namaza, yani ikindi namazına şغlattılar. Allah onların karınlarını ve mezarlarını ateşle doldurasın." Bundan sonra onlar arasında toplu bir muharebe olmadı, ta ki müşrikler geri çekildiler. Ancak gece keşif kuvvetleri göndererek baskın yapma ihtimalini korumaktan vazgeçmediler. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ve ashabı on beş gece kadar kuşatılı kaldılar, ta ki onların her birine sıkıntı erişti. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, Gatfan'ın meyvelerinin üçte birini onlara verip, insanları kışkırtıp kendisinden uzaklaştırmak şartıyla onlarla anlaşmayı istedi. Fakat Ensar bunu reddettiler. Bunun üzerine tasarladığı şeyi bıraktı.
Nuaym b. Mesud el-Eşceii Müslüman olmuş ve İslamı güzel olmuştu. Kureyş ile Benî Kurayza ve Gatfan arasında dolaştı, bu taraftan şu sözleri, şu taraftan bu sözleri nakledip her tarafı kendi leyhine nasihatin kendisini sanmasını sağladı. Onlar sözünü kabul ettiler ve Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'den ona karşı uzaklaştılar. Her grup diğerinden şüphe duymaya başladı. Benî Kurayza, Kureyş'ten rehine istedi, böylece onlar çıkıp onlarla birlikte savaşabilsinler. Kureyş bunu reddetti ve onlardan şüphe ettiler. Benî Kurayza, Cumartesi gününe bahane buldu ve "Bizden bir kavim Cumartesi günü çıktı da maymun ve domuzlara çevrildi, o yüzden biz Cumartesi günü savaşmayız" dediler. Ebu Sufyan b. Harb şöyle dedi: "Maymun ve domuzu emir kişilere yardım istemediğim mi?" Allah, Cumartesi gecesi rüzgar gönderdi. O rüzgar müşriklere yaptığı işlemle onların ne binalarını ne de kap-kacaklarını ayakta tutmadı.
Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, Huzayfa b. Yeman'ı onların haber getirmesi için gönderdi. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem o gece namaz kıldı. Ebu Sufyan b. Harb: "Ey Kureyş! Siz ikamet için bir yer değilsiniz. Hayvanlar telef oldu, toprak bereketini kaybetti, Benî Kurayza bize ihanet etti, rüzgardan gördüğünüz musibeti çektik. Kalkıp gidin, ben de çıkacağım" dedi. Kalktı ve bağlı devesinin üzerine oturdu. Devesini vurdu, at üç ayağı üzerine atladı. Halbuki onu (devesini) ancak (ordugahtan) çıktıktan sonra (bağını) çözmüştü.
İnsanlar kamp kurmaya başladılar. Ebu Sufyan, ordugah hafifleninceye kadar orada durdu. Amr b. El-As ve Halid b. Velid iki yüz atlı ile ordunun ardında kalıp takip edilmesine karşı hazır bulundular. Huzayfa, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'e dönerek bütün bunları haber verdi. Sabah olduğunda Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'in yanında ordulardan hiç kimse kalmamıştı. Hepsi kendi ülkelerine dağılmıştı. Nebi sallallahu aleyhi ve sellem, Müslümanları evlerine dönme izni verdi. Onlar sevinçle ve hızlı bir şekilde ayrıldılar.
Hendek günlerinde öldürülenler arasında Enes b. Ves b. Atik b. Abdü'l-Eşhel olmuştur. Onu Halid b. Velid öldürdü. Abdullah b. Sehl el-Eşheli, Sülebe b. Ğanme b. Adi b. Nabih - onu Hebire b. Ebu Vehb öldürdü - Kab b. Zeyd b. Dinar - onu Dirar b. Hattab öldürdü. Müşriklerden de Osman b. Münebih b. Ubeyd b. Es-Sibbak b. Abdü'd-Dar b. Kusay öldürüldü. Müşrikler onları on beş gece kuşattılar. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, Zilka'de ayının son yedi gecesinden önceki Çarşamba günü geri döndü. Bu, beşinci yıldı.
Yapay zekâ destekli tercümedir; ilmî çalışmalar için aslına başvurunuz.