الرابع المراء والجدال ومناقشة الناس في الكلام

Dördüncüsü: Mira (tartışma), cedel ve insanlarla söz konusu münakaşadır.

Bunda muhataba eziyet vermek, onu cahillikle nitelemek ve ona bir tür saldırı vardır; bunun yanında kendini övmek ve fazladan zekâ ile ilim iddiasıyla kendini temize çıkarmak da vardır. Ayrıca bu, yaşayışı bulandırır; zira bir ahmakla tartışırsan seni incitmedik bırakmaz, halim bir kimseyle tartışırsan da senden nefret eder ve sana kin besler. Nitekim Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: "Kim haksız olduğu halde tartışmayı terk ederse, Allah ona cennetin kenarında bir köşk bina eder; kim haklı olduğu halde tartışmayı terk ederse, Allah ona cennetin en yüksek yerinde bir köşk bina eder."

Şeytanın seni aldatıp sana "Hakkı ortaya koy, onda müdahene etme (yumuşaklık gösterme)" demesine izin verme; çünkü şeytanın bir hilesi de ahmakları hayır görüntüsü altında şerre sürüklemektir. Sakın şeytana bir eğlence olma da o seninle alay etmesin. Hakkı ortaya koymak, onu senden kabul edecek kimseye karşı güzeldir, bu da gizlice nasihat yoluyla olur, tartışma yoluyla değil.

Nasihatin bir sıfatı ve tarzı vardır; onda incelik ve yumuşaklık gerekir, aksi halde nasihat rezalete dönüşür ve zararı faydasından çok olur.

Kim çağının sözde fakihleriyle haşır neşir olursa, tabiatına tartışma ve cedel galip gelir, susmak ona zor gelir; çünkü kötü âlimler ona bunun fazilet olduğunu, tartışma ve münakaşa gücünün övülecek bir şey olduğunu telkin etmişlerdir. Öyleyse onlardan aslandan kaçar gibi kaç ve bil ki mira, hem Allah katında hem de yaratılmışlar katında buğza sebeptir.